آموزش مقدماتی نرم افزار EPLAN – روش طراحی نقشه تابلو برق به صورت پایه

مقدمه

ایجاد نقشه های دقیق و کارآمد تابلوهای برق، سنگ‌بنای هر پروژه موفق در مهندسی برق و اتوماسیون صنعتی است. این نفشه ها، راهنمای کنترل و مدیریت سیستم‌های الکتریکی هستند و به همین دلیل بخش جدایی‌ناپذیر هر پروژه طراحی الکتریکی یا اتوماسیون محسوب می‌شوند.

EPLAN به عنوان یکی از نرم‌افزارهای پیشرو در این حوزه، فرآیند طراحی تابلوهای برق را ساده‌تر می‌کند. چه یک مهندس برق تازه‌کار باشید، چه یک متخصص باتجربه که قصد ارتقای مهارت‌های خود را دارد، یا صرفاً فردی کنجکاو، این راهنما شما را با مبانی طراحی تابلو برق در EPLAN آشنا می‌کند و به طور ویژه بر ترسیم یک نقشه ساده تابلو برق تمرکز دارد. از درک مفاهیم اساسی گرفته تا تسلط بر ابزارهای موجود در EPLAN، این مقاله دانش و اطمینان لازم برای ایجاد نقشه های کارآمد تابلو برق را در اختیار شما قرار می‌دهد. بنابراین اگر آماده‌اید این مسیر جذاب را آغاز کنید، بیایید وارد دنیای EPLAN شویم و نحوه ایجاد اولین دیاگرام تابلو برق خود را بررسی کنیم.

پیش‌نیازهای نرم افزار EPLAN

در این آموزش از نسخه EPLAN v2024 استفاده خواهیم کرد.

EPLAN – محیط کاربری

پس از باز کردن EPLAN، سه بخش کلیدی مهم در محیط کاربری مشاهده خواهید کرد:

Workspace (دایره ۱):
این بخش جایی است که پروژه شما شکل می‌گیرد. این ناحیه اصلی برای ایجاد و طراحی پروژه‌ها است.

Page Navigator (دایره ۲):
در این قسمت نمایی جامع از تمام صفحات پروژه خود خواهید داشت. این بخش مانند یک نقشه راه کاربردی برای حرکت در ساختار پروژه عمل می‌کند.

Graphic Preview (دایره ۳):
این فضای پویا به شما امکان می‌دهد عناصر انتخاب‌شده در پروژه را مشاهده و با آن‌ها تعامل داشته باشید. چه صفحات باشند، چه تجهیزات یا سایر اجزا، همه در این بخش نمایش داده می‌شوند.

نکته: برای مخفی کردن «Page Navigator» می‌توانید یکی از روش‌های زیر را انجام دهید:

کلید «F12» را فشار دهید.

روی آیکون «Page Navigator» کلیک کنید.

شکل ۱-۲ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN بخش Page Navigator در محیط کاربری

روی «New» کلیک کنید.

شکل ۲-۲ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN پروژه جدید

موارد «Project Name»، «Project Location»، «Creator name» و «Date and Time» را مشخص کنید. توجه داشته باشید که «Basic project» شامل ساختار از پیش تعریف‌شده پروژه است که قالب‌ها، تنظیمات و پیکربندی‌های ضروری را در بر دارد.

روی «OK» کلیک کنید.

شکل ۲-۵ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN پروژه پایه

«Project properties» را تنظیم کرده و سپس روی «OK» کلیک کنید.

در قسمت «Project description» توضیحات پروژه را وارد کنید.

نکته: اگر در «Project properties» گزینه «Project description» را ندارید،

روی آیکون «Add» کلیک کنید.

عبارت «Project description» را جستجو کرده، آن را انتخاب کنید و سپس «OK» را بزنید.

شکل ۳-۶ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN افزودن مشخصه

نکته: می‌توانید همین کار را برای سایر مشخصات نیز انجام دهید.

EPLAN – افزودن صفحه عنوان جدید

از نوار منو «Master data» را انتخاب کنید.

روی «Form» کلیک کرده و «Open» را انتخاب کنید.

شکل ۴-۲ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN افزودن صفحه عنوان جدید

اکنون صفحه عنوان با موفقیت اضافه شده است.

دو نوع متن وجود دارد:

• متن ثابت (Static text): این متن تغییر نمی‌کند.

• متن ویژه/پویا (Special/Dynamic text): این متن متغیر است.

برای مثال، «project description» در سمت چپ متن ثابت است و در سمت راست متن ویژه محسوب می‌شود.

اکنون می‌توانید صفحه عنوان خود را ویرایش کنید (حذف، جابجایی و افزودن). ما فقط نحوه افزودن متن ثابت و متن ویژه را نشان می‌دهیم. گزینه‌های «Commission» و «project description» حذف شده‌اند.

بیایید «project description» را به صفحه عنوان اضافه کنیم.

از نوار منو روی «Insert» کلیک کنید.

برای افزودن «Special Text»، گزینه «Text» را انتخاب کرده و سپس روی «Project properties» کلیک کنید.

گزینه «Property» را انتخاب کنید.

«Project description» را انتخاب کرده و روی «OK» کلیک کنید.

سپس «OK» را زده و آن را به صفحه عنوان اضافه کنید.

اکنون متن ثابت را به صفحه عنوان اضافه کنید.

اکنون می‌توانید صفحه عنوان خود را ویرایش کنید. همچنین می‌توانید با انتخاب گزینه «Insert» و سپس «Image file» تصویر اضافه کنید.

اکنون آن را به پروژه اضافه کنیم، صفحه عنوان قدیمی را حذف کنید. سپس روی «Title page» راست‌کلیک کرده و گزینه «Close» را انتخاب کنید.

در قسمت «Page type» گزینه «Title page / cover sheet» را انتخاب کنید و در قسمت «Form name» فرم صفحه عنوان جدید خود را انتخاب کرده و سپس روی «OK» کلیک کنید.

اکنون همه چیز انجام شده است و می‌توانید همان‌طور که قبلاً ذکر کردیم، خصوصیات را ویرایش کنید.

EPLAN – نمودار مدار قدرت

ما یک مدار قدرت و کنترل برای روش راه‌اندازی ستاره–مثلث، به‌طور خاص برای یک موتور القایی، طراحی خواهیم کرد. ابتدا با نمودار مدار قدرت شروع می‌کنیم. یک صفحه جدید اضافه کنید.

در قسمت «Page Type»، گزینه «Schematic multi-line» را انتخاب کنید و در قسمت «Plot frame name» هر «plot frame» مناسب را انتخاب کرده و سپس روی «OK» کلیک کنید. | توجه: می‌توانید همانند مراحلی که برای «Title page» انجام دادیم، Plot frame خود را ایجاد کنید.

شکل ۵-۱ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN EPLAN – افزودن صفحه مدار قدرت

از «Insert»، گزینه «Potential Connection Point» را از بخش «Connection» انتخاب کرده و آن را به «Plot frame» اضافه کنید. | توجه: برای چرخاندن از کلید «CTRL» استفاده کنید.

نام آن را «L1» بگذارید و در قسمت «Potential type» گزینه «L» را انتخاب کرده و سپس روی «OK» کلیک کنید.

اکنون «N» را اضافه کنید.

اکنون از «Insert»، گزینه «Interruption Point» را انتخاب کرده و آن را به سه خط فاز و نول متصل کنید.

برای افزودن «Circuit Breaker»، از بخش «Symbols» در «Insert Center» استفاده کنید.

گزینه «IEC_symbol» را انتخاب کنید، سپس به «Electrical engineering» بروید، بعد «Protection device» و در نهایت «Circuit breaker» را انتخاب کنید.

گزینه «Triple circuit breaker» را انتخاب کنید.

سمبل را به داخل شماتیک بکشید.

یک نام تعیین کرده و سپس «OK» را انتخاب کنید.

برای ایجاد اتصالات، از «Insert» گزینه‌های «Lines» و «Nodes» را استفاده کنید.

ما از «T-node down» استفاده خواهیم کرد.

بیایید «Overload relay» را اضافه کنیم.

گزینه «IEC_symbol» را از «Symbols» انتخاب کنید، سپس به «Electrical engineering» بروید، بعد «Protection device» و در نهایت «Motor overload switch» را انتخاب کنید.

سمبل را در زیر CB به داخل شماتیک بکشید؛ به‌صورت خودکار به CB متصل خواهد شد.

شکل ۵-۱۷ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN اضافه‌بار موتور

توجه: تجهیزات حفاظتی مناسب خود را اضافه کنید.

به همین روش، سه کنتاکت NO اصلی کنتاکتورها را اضافه کنید.

از بخش «Symbols»، گزینه «IEC_symbol» را انتخاب کرده، به «Electrical engineering» بروید، سپس «Coils, contacts, and protective circuits» و بعد «NO contact» و در نهایت «NO contact, 3 connection points» را انتخاب کنید.

برای افزودن متن عملکرد، روی «Contacts» دوبار کلیک کرده، متن عملکرد موردنظر را تنظیم کرده و سپس «OK» را انتخاب کنید.

متن عملکرد را به هر سه کنتاکت اختصاص دهید.

سه سمبل «T-node right» را در سه خط مربوطه قرار دهید تا اتصالات برقرار شود.

سمبل «Angle down» را به «T-node right» متصل کنید تا اتصالات موردنظر برقرار شود.

برای برقراری اتصالات کنتاکت‌های «Start»، از سمبل‌های «Angle Right»، «Angle left» و «T-node down» استفاده کنید.

اکنون «Terminals» را برای اتصال به موتور اضافه کنید.

از بخش «Symbols» و گزینه «IEC_symbol»، سمبل «Terminal with 2 connection point» را اضافه کنید.

شکل ۵-۲۴ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN ترمینال

اکنون موتور را اضافه کنید.

EPLAN – نقشه مدار کنترل

یک صفحه جدید اضافه کنید.

برای N نیز به همین صورت عمل کنید.

شکل ۶-۳ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN نول صفحه مدار کنترل

توجه: عدد «۲٫۷» نشان می‌دهد که «Interruption point» به N متصل است که مربوط به صفحه ۲، ردیف ۷ در شماتیک می‌باشد.

توجه: بهتر است یک صفحه جداگانه برای سیم‌کشی منبع تغذیه ایجاد شود تا سازمان‌دهی و وضوح شماتیک افزایش یابد.

دو سمبل «Interruption point» به شماتیک اضافه کنید و «N» را به پایین منتقل کنید.

شکل ۶-۴ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN خط و نول صفحه مدار کنترل

یک سمبل «single phase circuit breaker» به شماتیک اضافه کرده و آن را به «L1» متصل کنید.

آن را به داخل شماتیک بکشید. گزینه «-F2» که نام اضافه‌بار در صفحه مدار قدرت است را انتخاب کرده و سپس «OK» را بزنید.

شکل ۶-۷ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN کنتاکت نرمال بسته صفحه کنترل

توجه: مطمئن شوید که گزینه «Displayed DT» بوبین را با کنتاکت‌های آن در «Power circuit page» تنظیم کرده‌اید.

اکنون به بخش سمبل‌ها بروید و سمبل «NO/NC contacts» مربوط به کنتاکتور و تایمر را پیدا کنید.

شکل ۶-۱۷ – شماتیک‌های تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN کنتاکت‌های نرمال باز کنتاکتور

توجه: می‌توانید جهت «T-node» را با دوبار کلیک روی آن و انتخاب جهت موردنظر تغییر دهید.

شکل ۶-۲۴ – شماتیک تابلو کنترل صنعتی با استفاده از EPLAN جهت T Node